Garbh Katha
मोफत सुरू करा

Women of India · दिवस 97 · आठवडा 14

सरोजिनीची गाणी

छोटी सरोजिनी हैदराबादमध्ये मोगरा, बांगड्या आणि शब्दांवर प्रेम करत मोठी होते. तिच्या आई-बाबांना कळतं की ती कवितेत बोलते, आणि ते तिच्या कलेला प्रोत्साहन देतात.

गोष्टीचे तात्पर्य: तुझा स्वतःचा आवाज आणि तुझं स्वतःचं घर गाण्यासारखं आहे.

या गोष्टीत

पात्रे
सरोजिनी, तिचे बाबा, एडमंड गॉस
मूळ ग्रंथ
सरोजिनी नायडूंचं जीवन (चरित्रकथा)
वाचनाचा वेळ
4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

दिवस 97 एका नजरेत

आठवडा
आठवडा 14 · ७ पैकी दिवस 6
तिमाही
तिमाही 2
या आठवड्यात बाळ
आठवडा 14: बाळाची वाढ
आजची गोष्ट
सरोजिनीची गाणी
मंत्र
ॐ

सरोजिनी नायडूंच्या कविता रोजच्या भारतीय जीवनाचा उत्सव साजरा करतात, आणि परंपरा सांगते की बाळाचं पहिलं संगीत म्हणजे घराचा आवाज. आईच्या शांततेवरील संशोधन सुचवतं की गाणं आणि गुणगुणणं पालकांना शांत करू शकतं, आणि गर्भातलं बाळ नंतरच्या महिन्यांत आवाज ऐकू शकतं.

मला त्या सापडत नाहीत. मी फक्त ऐकते. जग नेहमी गात असतं.

शंभराहून अधिक वर्षांपूर्वी, हैदराबादमधल्या एका घरात रात्री उशिरापर्यंत दिवे जळत असत. तिथे विद्वान गप्पा मारायला येत. कवी कविता म्हणायला येत. घर पुस्तकांनी, संगीताने आणि पाहुण्यांनी भरलेलं असे.

ते घर होतं अघोरनाथ चट्टोपाध्याय यांचं. ते शास्त्रज्ञ आणि शिक्षक होते. त्यांची पत्नी वरदा सुंदरी बंगालीत कविता लिहीत. त्यांची थोरली मुलगी होती एक हुशार, खेळकर मुलगी, तिचं नाव सरोजिनी.

सरोजिनीला सगळंच आवडायचं. बाजारातले बांगडीवाले आणि त्यांच्या लाल-हिरव्या काचेच्या बांगड्या तिला आवडायच्या. संध्याकाळचा मोगऱ्याचा सुगंध तिला आवडायचा. छतांवरून तरंगत येणारी अजान आणि तिला उत्तर देणाऱ्या देवळातल्या घंटा तिला आवडायच्या.

आणि सगळ्यात जास्त तिला आवडायचे शब्द.

तिच्या बाबांना वाटायचं, तिने गणित आणि विज्ञान शिकावं. "सरोजिनी, आकडेसुद्धा सुंदर असतात," ते तिला सांगत.

सरोजिनीने प्रयत्न केला. ती बीजगणिताचं पुस्तक आणि पेन्सिल घेऊन बसली. पण एके दिवशी पानावरचे आकडे स्थिर राहीनात. तिचं मन खिडकीतून बाहेर, बागेत आणि मग आकाशात उडून गेलं.

नंतर आईने ते बीजगणिताचं पुस्तक पाहिलं, तेव्हा तिला काहीतरी नवलाचं दिसलं. गणितांच्या मध्ये सरोजिनीने एक कविता लिहिली होती.

आईने ती कविता बाबांना दाखवली. त्यांनी ती सावकाश वाचली. मग ते मोठ्याने, प्रेमळपणे हसले.

"बरं," ते म्हणाले, "असं दिसतंय की आपली मुलगी कवितेतच बोलते."

तेव्हापासून सरोजिनी लिहीतच राहिली. ती फक्त बारा वर्षांची असताना तिने हजाराहून जास्त ओळींची एक मोठी कविता लिहिली. घरच्यांचा विश्वासच बसेना.

सोळाव्या वर्षी ती समुद्रापार इंग्लंडला शिकायला गेली, आधी लंडनला आणि मग केंब्रिजला. तिथे थंडी होती, सगळं राखाडी होतं. तिला ऊन आठवायचं. बाजार आणि मोगरा आठवायचे.

तिने आपल्या कविता एडमंड गॉस नावाच्या एका प्रेमळ इंग्रज लेखकाला दाखवल्या. त्यांनी त्या लक्षपूर्वक वाचल्या. मग ते असं काही बोलले, जे ती कधीच विसरली नाही.

"तुझ्या कविता छान आहेत," ते म्हणाले. "पण त्या इंग्रजी कवितांसारख्या वाटतात. भारताबद्दल लिही. तुझ्या घराबद्दल, तुझ्या माणसांबद्दल, तुझ्या आकाशाबद्दल लिही. ते जगाने अजून ऐकलेलं नाही."

सरोजिनी यावर बराच वेळ विचार करत राहिली. तिने डोळे मिटले आणि तिला हैदराबाद दिसलं. बांगडीवाले. फिरते गायक. डुलत चालणारे पालखीवाले. पहाटे एकमेकांना हाका मारणारे कोळी.

आणि मग तिने त्याच गोष्टींची गाणी लिहायला सुरुवात केली.

ती भारतात परत आली, आणि तिच्या कविता 'द गोल्डन थ्रेशोल्ड' आणि 'द बर्ड ऑफ टाइम' अशा सुंदर नावांच्या पुस्तकांत छापल्या गेल्या. अनेक देशांतल्या लोकांनी त्या वाचल्या. त्या कवितांमध्ये त्यांना जणू बाजार ऐकू यायचा, फुलांचा वास यायचा, पानावर भारताचे रंग दिसायचे.

तिची एक प्रसिद्ध कविता, 'इन द बझार्स ऑफ हैदराबाद', म्हणजे जणू संगीताने भरलेल्या बाजारातली फेरफटकाच. "व्यापाऱ्यांनो, तुम्ही काय विकता?" ती विचारते. आणि व्यापारी उत्तर देतात: चांदी आणि मसाले, फळं आणि फुलं.

सरोजिनीचा आवाज इतका गोड होता की लोक तिला भारताची कोकिळा म्हणू लागले.

पण ती फक्त सौंदर्याचीच गाणी गात नव्हती. तिचं आपल्या देशावर मनापासून प्रेम होतं. भारताच्या स्वातंत्र्यलढ्यात ती महात्मा गांधींच्या सोबत चालली. मोठमोठ्या सभांमध्ये ती स्पष्ट आणि धाडसी आवाजात बोलली. पुढे ती भारतातल्या एका राज्याची पहिली महिला राज्यपाल झाली.

या सगळ्यातही तिने आपला आनंद जपला. ती सहज हसायची. मजेशीर गोष्टी सांगायची. तिला अजूनही चमकदार रंग, मोगरा आणि गाणी आवडायची.

एकदा एका लहान मुलीने तिला विचारलं, "तुम्हाला तुमच्या कविता कशा सापडतात?"

सरोजिनी हसली. "मला त्या सापडत नाहीत. मी फक्त ऐकते. जग नेहमी गात असतं. कवयित्री फक्त जे ऐकते ते लिहून ठेवते."

त्या रात्री ती मुलगी अंथरुणात पडून ऐकत राहिली. तिला कडुलिंबाच्या झाडातला वारा ऐकू आला. दूर कुठेतरी भुंकणारा कुत्रा ऐकू आला. स्वयंपाकघरात गुणगुणणारी आई ऐकू आली.

तिच्या लक्षात आलं, सगळं जगच गात होतं.

बाळा, आत्ता तुझं जगसुद्धा गातंय: हृदयाच्या ठोक्यांचा संथ ढोल, तुला आधीच ओळखीचा असलेला आवाज. नीट ऐक. ते गाणं तुझ्यासाठी आहे.

पुढची गोष्ट वाचा →असीमा चॅटर्जी यांची औषधी बाग

भारतातील स्त्रिया मधील आणखी

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 4–8 वर्षांची मुले

स्रोत: भारतातील स्त्रिया परंपरेतील कथा

या गोष्टीमागे

भारताची कोकिळा म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या हैदराबादच्या कवयित्री सरोजिनी नायडूंच्या जीवनावर आधारित ही चरित्रकथा, बीजगणिताच्या गणितांमध्ये कविता लपवणाऱ्या मुलीचा प्रवास सांगते. प्रसिद्ध तपशील तिला आकार देतात: शास्त्रज्ञ वडील, इंग्लंडमधलं शिक्षण, भारताबद्दल लिहायला सांगणारे एडमंड गॉस, 'द गोल्डन थ्रेशोल्ड' हा संग्रह आणि 'इन द बझार्स ऑफ हैदराबाद' ही कविता, गांधीजींबरोबरची वाटचाल आणि भारतातल्या राज्याच्या पहिल्या महिला राज्यपाल होणं. स्वातंत्र्यलढ्याच्या अनेक चरित्रांपेक्षा वेगळी, ही कथा त्यांच्या आनंदावर आणि ऐकणाऱ्या मनावर रेंगाळते, आणि कडुलिंब, दूरचा कुत्रा आणि गुणगुणणारी आई ऐकणाऱ्या एका मुलीवर संपते. गरोदरपणात ती आजूबाजूच्या रोजच्या संगीताशी जोडून घेण्याचं आमंत्रण देते.

बाळासोबत विचार करा

रोजचा कोणता आवाज तुम्हाला आनंद देतो, आणि तो तुम्ही बाळाला कसा वर्णन कराल?

संकल्प: माझा आवाज एक हळुवार गाणं आहे, आणि माझं बाळ ते ऐकतंय.

आशीर्वाद: साध्या दिवसांतलं संगीत तुमच्या मनाला ऐकू येवो, आणि तुमचं बाळ शब्दांवर आणि गाण्यांवर प्रेम करत मोठं होवो.

पात्रे

सरोजिनी
— शब्दांवर आणि गाण्यांवर प्रेम करणारी एक खेळकर मुलगी.
तिचे बाबा
— प्रेमळपणे हसणारे आणि तिला फुलू देणारे शास्त्रज्ञ.
एडमंड गॉस
— तिला भारताबद्दल लिहायला प्रोत्साहन देणारे लेखक.

बोध

तुझा स्वतःचा आवाज आणि तुझं स्वतःचं घर गाण्यासारखं आहे.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

माझ्या छोट्या कोकिळे, तू जगात जे शब्द आणि गाणी घेऊन येशील ती ऐकायला मी आतुर आहे.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

सरोजिनीला कोणत्या गोष्टींबद्दल लिहायला आवडायचं?

स्रोत: सरोजिनी नायडूंचं जीवन (चरित्रकथा)

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी काही मिनिटे ध्यान आणि श्वसन करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 14व्या आठवड्याची माहिती वाचा.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

सरोजिनीची गाणी ही गोष्ट काय शिकवते?

सरोजिनी नायडूंच्या कविता रोजच्या भारतीय जीवनाचा उत्सव साजरा करतात, आणि परंपरा सांगते की बाळाचं पहिलं संगीत म्हणजे घराचा आवाज. आईच्या शांततेवरील संशोधन सुचवतं की गाणं आणि गुणगुणणं पालकांना शांत करू शकतं, आणि गर्भातलं बाळ नंतरच्या महिन्यांत आवाज ऐकू शकतं.

सरोजिनीची गाणी गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?

ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 14 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा