Women of India · दिवस 168 · आठवडा 24
सूर्यासोबत घोडेस्वारी करणारी छोटी मुलगी
बिठूरमध्ये पाच वर्षांची मनू करड्या श्यामा घोडीवर बसते. नाना तिला पाखराचं पिल्लू धरावं तसा लगाम धरायला शिकवतो — जास्त घट्ट नाही, जास्त सैल नाही.
गोष्टीचे तात्पर्य: शांत, स्थिर मन अचानक आलेल्या प्रसंगांत आपली मदत करतं.
या गोष्टीत
- पात्रे
- मनू, नाना, श्यामा
- मूळ ग्रंथ
- बिठूरमधील मणिकर्णिकेच्या (झाशीची राणी लक्ष्मीबाई) बालपणाच्या पारंपरिक कथा
- वाचनाचा वेळ
- 4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)
दिवस 168 एका नजरेत
- आठवडा
- आठवडा 24 · ७ पैकी दिवस 7
- तिमाही
- तिमाही 2
- या आठवड्यात बाळ
- आठवडा 24: बाळाची वाढ
- आजची गोष्ट
- सूर्यासोबत घोडेस्वारी करणारी छोटी मुलगी
- मंत्र
- हनुमान चालीसा
- गर्भसंवाद
- या आठवड्यात बाळाशी बोला
परंपरा राणी लक्ष्मीबाईंना लहानपणापासूनच्या निर्भय घोडेस्वार म्हणून आठवते, आणि ही गोष्ट धैर्याच्या मुळाशी असलेली शांतता दाखवते. आईच्या मनःशांतीवरील संशोधन सुचवतं की श्वास संथ करणं आणि शरीर सैल सोडणं, गडबडीच्या वेळी आईला स्थिर राहायला मदत करू शकतं.
मी आधी माझ्या हातांशी बोलले. मग घोडीशी बोलले.
गंगेच्या काठावरच्या बिठूरमधल्या एका घराच्या धुळीच्या अंगणात श्यामा नावाची एक करडी घोडी खूर आपटत होती. सकाळचा प्रकाश अजून गुलाबी होता, आणि नदीकाठच्या देवळांतल्या घंटा नुकत्याच वाजू लागल्या होत्या.
घोडीसमोर एक छोटी मुलगी उभी होती. तेव्हा तिचं नाव होतं मनू. ती साधारण पाच वर्षांची असेल, आणि धावताना उडणाऱ्या दोन जाड वेण्या होत्या. थंड धुळीत तिचे पाय अनवाणी होते.
श्यामा पेशव्यांच्या घराण्याची होती, जिथे मनूचे वडील काम करायचे. पेशव्यांचा दत्तक मुलगा नाना मनूपेक्षा मोठा होता, आणि त्याला अगदी बजावून सांगितलं होतं की तिला एकटीला घोड्यावर बसू द्यायचं नाही.
नाना हाताची घडी घालून घोडीशेजारी उभा होता.
"फक्त चालत," तो म्हणाला. "फक्त चालत. अंगणाभोवती. एकदाच."
"एकदाच," मनूने कबूल केलं — जशी छोटी मुलं नंतर हट्ट करायचा बेत ठेवून एखादी गोष्ट कबूल करतात तशी.
त्याने तिला उचलून घोडीच्या पाठीवर बसवलं. मोठ्या, जुन्या खोगिरात मनू अगदी छोटी दिसत होती. तिचे पाय रिकिबीपर्यंत पोहोचत नव्हते. तिच्या दोन छोट्या हातांनी लगाम धरला.
"असं," नाना तिची बोटं नीट करत म्हणाला. "पाखराचं पिल्लू धरावं, तसा लगाम धर. जास्त घट्ट नको. जास्त सैल नको."
"पाखराचं पिल्लू?"
"जास्त घट्ट धरलंस तर त्याला दुखेल. जास्त सैल धरलंस तर ते उडून जाईल."
मनूने त्यावर विचार केला. तिने बोटं थोडी सैल केली. थोडी घट्ट केली. मधली जागा तिला सापडली.
"असं?"
"हो, असंच."
घोडीने पहिलं हळू पाऊल टाकलं. मनू डुलली, हसली आणि सावरली. नाना शेजारून चालत, एक हात लगामाजवळ ठेवून, ती एकदा पूर्ण अंगणाभोवती फिरली.
मग, ती मनू होती म्हणून, ती म्हणाली, "अजून एकदा, प्लीज."
दुसऱ्या फेरीत अंगणाच्या भिंतीवरून एक मोर केकाटला. तो फक्त मोर होता. मोर तर नेहमीच असं करतात. पण श्यामा दचकली. तिने मान झटकली आणि दुडक्या चालीने धावू लागली.
नानाचा हात लगामावरून निसटला.
घोडी अंगणाभोवती जोरात, अजून जोरात धावू लागली. तिच्या पाठीवरची छोटी मुलगी खूप लहान होती, खूप उंचावर होती, आणि आयुष्यात पहिल्यांदाच धावत्या घोड्यावर एकटी होती.
नाना ओरडला. मोतद्दार धावत आले.
मनू किंचाळली नाही. ती रडली नाही. तिला दुरून आपल्या मित्राची हाक ऐकू आली, "लगाम ओढ!"
आणि तिला आठवलं. जास्त घट्ट नाही. जास्त सैल नाही. पाखराचं पिल्लू.
पाखराचं पिल्लू धरावं, तसा तिने लगाम धरला. तिने पाठ ताठ ठेवली. खांदे खाली सोडले. तिने हिसका दिला नाही.
ती हळूच पुढे झुकली, तिचं तोंड घोडीच्या करड्या कानाजवळ येईपर्यंत.
"श्यामा," ती तिला सापडेल तितक्या लहान, शांत आवाजात म्हणाली. "श्यामा. श्यामा."
ऐकण्यासाठी घोडीचे कान मागे वळले.
"तो फक्त एक पक्षी आहे," मनू म्हणाली. "फक्त एक पक्षी."
घोडीचा वेग कमी झाला.
"तू खूप चांगली घोडी आहेस," मनू म्हणाली — जशी तिची आई घाबरलेल्या प्राण्यांशी बोलायची, तशी. "खूप चांगली घोडी."
घोडी अजून हळू झाली. आणखी दोन फेऱ्या होईपर्यंत श्यामा पुन्हा चालू लागली होती, धापा टाकत, मान खाली घालून. मनू अजूनही ताठ बसली होती, तिची बोटं लगामाभोवती हळुवार वळलेली होती. तिचा चेहरा थोडा पांढरा पडला होता, पण तिचं हसू खूप रुंद होतं.
नानाने लगाम धरला आणि तिला उचलून आपल्या मिठीत घेतलं. क्षणभर त्याला बोलताच आलं नाही.
"तू ओढला नाहीस," तो शेवटी म्हणाला.
"तूच तर नको म्हणाला होतास," मनू म्हणाली.
"तू पडू शकली असतीस."
"शकले असते," ती म्हणाली. "पण पडले नाही."
मोतद्दार घोडीला चोळायला घेऊन गेले. नानाने मनूला एका बुटक्या भिंतीवर बसवलं आणि बराच वेळ तिच्याकडे पाहत राहिला.
"तू इतकी शांत कशी राहिलीस?"
मनूने आपल्या मांडीवर उघड्या पडलेल्या छोट्या हातांकडे पाहिलं.
ती म्हणाली, "मी आधी माझ्या हातांशी बोलले. मग घोडीशी बोलले."
नाना हसला — एक छोटंसं, आश्चर्याचं हसू.
मनू मोठी झाल्यावर तिचं लग्न झाशीच्या राजाशी झालं आणि ती राणी लक्ष्मीबाई म्हणून ओळखली जाऊ लागली. भारताने पाहिलेल्या सगळ्यात धाडसी घोडेस्वारांपैकी ती एक झाली, आणि आजही लोक तिच्या धैर्याची गाणी गातात.
पण आज सकाळी ती अजून पाच वर्षांचीच आहे, बिठूरमध्ये एका बुटक्या भिंतीवर बसून अनवाणी पाय झुलवते आहे. अंगणाच्या पलीकडे श्यामा जणू काही घडलंच नाही अशी गवत चघळते आहे, आणि अधूनमधून आपली करडी मान उचलून त्या छोट्या मुलीकडे पाहते, जिने बोलून बोलून तिला शांत केलं.
बाळा, तुझी आई तुला अगदी तसंच धरायला शिकते आहे: जास्त घट्ट नाही, जास्त सैल नाही.
भारतातील स्त्रिया मधील आणखी
3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 4–8 वर्षांची मुले
स्रोत: भारतातील स्त्रिया परंपरेतील कथा
या गोष्टीमागे
मनू म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या मणिकर्णिका तांबे यांचा जन्म 1828 मध्ये वाराणसीत झाला, त्यांचं बालपण गंगेकाठच्या बिठूरमध्ये गेलं, आणि त्या झाशीच्या राणी लक्ष्मीबाई झाल्या. त्यांच्या बालपणाच्या पारंपरिक कथा अनेकदा त्यांच्या लहान वयातल्या घोडेस्वारीचं कौतुक करतात. ही कथा छोट्या पातळीवर सांगितली आहे: श्यामा नावाची करडी घोडी, मोर केकाटल्यावर दचकून धावणं, आणि पाच वर्षांच्या मनूला आठवणं की लगाम पाखराच्या पिल्लासारखा धरायचा — जास्त घट्ट नाही, जास्त सैल नाही. मोठ्या प्रसंगांतल्या धैर्याऐवजी ही कथा अंगणातली शांतता दाखवते. तिची शेवटची ओळ ते चित्र थेट आईकडे वळवते, आणि नव्या बाळाला कसं धरायचं यावरचं एक हळुवार चिंतन बनते.
बाळासोबत विचार करा
या आठवड्यात तुमचे हात हळुवारपणे करायला शिकत आहेत, अशी कोणती एक छोटी गोष्ट आहे, जी त्यांना आधी जमत नव्हती?
संकल्प: न ओढता कसं धरायचं, आणि न सोडता कसं धरायचं, हे माझ्या हातांना ठाऊक आहे.
आशीर्वाद: बाळा, आज रात्री तुझ्यावर जे स्थिर, हळुवार धरणं सराव करत आहे, ते एक दिवस तुझ्या हातांनाही जमो.
पात्रे
- मनू
- — शांत आणि स्थिर राहणारी एक धाडसी छोटी मुलगी.
- नाना
- — तिला घोडेस्वारी शिकवणारा तिचा मोठा मित्र.
- श्यामा
- — हळुवार हाताने शांत होणारी एक करडी घोडी.
बोध
शांत, स्थिर मन अचानक आलेल्या प्रसंगांत आपली मदत करतं.
तुमच्या बाळाला काय सांगावे
माझ्या बाळा, तू धाडसी आणि शांत, हळुवार आणि स्थिर मनाचा होऊन वाढ.
मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा
नानाने लगाम कसा धरायला सांगितला?
स्रोत: बिठूरमधील मणिकर्णिकेच्या (झाशीची राणी लक्ष्मीबाई) बालपणाच्या पारंपरिक कथा
या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी हलका गर्भावस्था योग करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 24व्या आठवड्याची माहिती वाचा.
संबंधित गोष्टी
- प्रेमाने बोललेला बैल · दिवस 190
तेच मूल्य
नंदिविसाल जातकात परंपरा सांगते की प्रेमळ बोलणं बळ देतं, तर कठोर शब्द ते हिरावून घेतात. आईच्या शांततेवरील संशोधन सुचवतं की स्वतःशी सौम्यपणे बोलणं आणि घरातले प्रेमळ शब्द आईला अधिक सक्षम आणि शांत वाटायला मदत करू शकतात.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
सूर्यासोबत घोडेस्वारी करणारी छोटी मुलगी ही गोष्ट काय शिकवते?
परंपरा राणी लक्ष्मीबाईंना लहानपणापासूनच्या निर्भय घोडेस्वार म्हणून आठवते, आणि ही गोष्ट धैर्याच्या मुळाशी असलेली शांतता दाखवते. आईच्या मनःशांतीवरील संशोधन सुचवतं की श्वास संथ करणं आणि शरीर सैल सोडणं, गडबडीच्या वेळी आईला स्थिर राहायला मदत करू शकतं.
सूर्यासोबत घोडेस्वारी करणारी छोटी मुलगी गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?
ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 24 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.